Ushbu maqolada postsovet makonida, xususan, Markaziy Osiyoda mintaqaviy integratsiya jarayonlarining institutsionallashuvi Yevrosiyo iqtisodiy hamjamiyati (YevrAzES) misolida tadqiq etiladi. Tashkilotning 1995- yildagi Bojxona ittifoqidan boshlab, 2000-yilgi Ostona shartnomasigacha bo‘lgan tarixiy evolyutsiyasi va huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Maqolada YevrAzESning boshqaruv tizimi, uning Yevropa Ittifoqi va ASEAN modellari bilan o‘ziga xos farqlari va o‘xshashliklari qiyosiy o‘rganilgan. Shuningdek, tashkilotning transport, energetika va mehnat migratsiyasi sohalaridagi ahamiyati hamda O‘zbekistonning ushbu integratsion tuzilmadagi ishtiroki va istiqbollari yoritilgan. YevrAzESning Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqiga (YeOII) transformatsiyalashuvi integratsiyaning yangi bosqichi sifatida baholanadi.
Mazkur maqolada aholining o‘lim holati iqtisodiy-statistik yondashuv asosida tahlil qilinib, o‘lim jarayonlarining dinamikasi va hududiy tafovutlari yoritiladi. Tadqiqotda 2018–2024-yillar davomida O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha vafot etganlar soni hamda umumiy o‘lim koeffitsiyenti ko‘rsatkichlari statistik jihatdan baholandi. Dinamik va hududiy taqqoslashlar asosida o‘lim holatining ijtimoiy-iqtisodiy omillar, sog‘liqni saqlash infratuzilmasi va ekologik sharoitlar bilan bog‘liqligi aniqlandi. Tahlil natijalari pandemiya yillarida o‘lim darajasining vaqtincha oshganini, keyingi yillarda esa barqarorlashuv tendensiyasi shakllanganini ko‘rsatdi. Maqolada o‘lim holatini baholashda mutlaq va nisbiy ko‘rsatkichlarni kompleks qo‘llash zarurligi asoslanib, sog‘liqni saqlash va demografik siyosatni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosalar berilgan.
Maqolada prezidentning konstitutsiya matnida to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazarda tutilmagan, ammo amaliyotda keng qo‘llaniladigan yashirin vakolatlarining ilmiy-nazariy jihatlari tahlil etilgan, ushbu siyosiy-huquqiy institutning xorijiy adabiyotlardagi muqobil atamalari qiyosiy o‘rganilgan va o‘zaro taqqoslangan, Amerika, Yevropa va MDH olimlari bilan ilmiy bahs-munozaraga kirishilgan holda mualliflik xulosalari ishlab chiqilgan, yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida davlat rahbarining bu turkumdagi vakolatlari xorijiy mamlakatlarning qonunchiligi va amaliyoti bilan qiyosiy-huquqiy tahlil asosida ochib berilgan.
ushbu ilmiy maqolada transmilliy uyushgan jinoyatchilik va korrupsion jinoyatlarga qarshi kurashishning nazariy hamda huquqiy muammolari sinchkovlik bilan tahlil qilingan. Bundan tashqari, muallif “korrupsiya jinoyati” tushunchasining mazmun-mohiyatini ochib olgan. Shuningdek, maqolada transmilliy jinoyatlarning belgilari va turlari, jumladan, inson savdosi, mintaqaviy korrupsiya va h.k. oʻrganilgan.
Mazkur ilmiy maqolada jinoyatchilikka qarshi kurashishda xalqaro hamkorlikning huquqiy asoslari tizimli tahlil qilingan. Muallif maqolada huquqni muhofaza qiluvchi organlarning jinoyatchilikka qarshi kurashish tizimida xalqaro hamkorlik masalalarining nazariy jihatlarini yoritishga harakat qilgan. Shu bilan birga, bugungi kunda dolzarb hisoblangan “xalqaro jinoiy guruh” va “xalqaro jinoiy jamiyat” tushunchalarining mazmun-mohiyati ham tahlil qilingan.
Muallifning xalqaro konvensiyalar, deklaratsiyalar va xorijiy mamlakatlar qonunchiligi boʻyicha qiyosiy tahlili ushbu maqolaning oʻziga xos xususiyatlarini aks ettirgan.
Maqolada an'anaviy ierarxik hududiy boshqaruv modellari Indastry (Industry) 4.0 raqamli transformasiyasi va yashil iqtisodiyotga oʻtish kabi global innovatsion tendensiyalarning yuqori noaniqlik va dinamika sharoitida samarasizlashib borayotgani, ushbu tendensiyalarni institutsional jihatdan hisobga oluvchi “adaptiv innovatsion boshqaruv” (adaptive innovative governance, AIG) paradigmasini ishlab chiqish va uning Oʻzbekistonda joriy etilish istiqbollari haqida so‘z boradi. Mazkur taqdiqotda (design science research) yondashuvi asosida 2019-2026-yillarda nashr etilgan, Scopus/Web of Science indekslangan 30 ta maqolaning maqsadli (purposive) tanlangan namunasi ustida tizimli kontent-tahlili, komparativ-institutesional tahlil va morfologik modellashtirish qoʻllanildi. Natijada, besh moduldan: institutsional egiluvchanlik, koʻp subyektli koordinatsiya, raqamli-texnologik integratsiya, yashil transformatsiya va monitoring-oʻrganish siklidan iborat AIG modelining konseptual arxitekturasi ishlab chiqildi va an'anaviy byurokratik modelga qiyoslandi.
O‘zbekiston Respublikasining 2012-yilda qabul qilingan Tashqi siyosiy faoliyat konsepsiyasi evolyutsiyasi va transformatsiyasi kompleks tahlil qilinib, uning milliy suverenitetni mustahkamlash hamda strategik avtonomiyani ta’minlashdagi o‘rni ilmiy jihatdan baholangan. 2016-yildan keyin shakllangan proaktiv mintaqaviy siyosat va “yaxshi qo‘shnichilik kamari” sharoitida mazkur konsepsiyaning iqtisodiy diplomatiya hamda integratsiya jarayonlariga oid jihatlari tahlil etilgan. Qozog‘iston va Qirg‘izistonning tashqi siyosat modellari bilan qiyosiy tahlil asosida O‘zbekiston tashqi siyosatining zamonaviy rivojlanish tendensiyalari yoritilgan. Shuningdek, global va mintaqaviy jarayonlarning o‘zgarishi sharoitida “muvozanatlangan ochiqlik” tamoyili hamda faol ko‘p vektorli tashqi siyosatga asoslangan yangi konseptual yondashuvni shakllantirish zarurati ilmiy jihatdan asoslangan.
Maqolada Turkmanistonda davlat xizmatlari tizimini raqamli transformatsiya qilishning huquqiy asoslari va muammolari har tomonlama ilmiy tahlil qilingan. Kiberxavfsizlik, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish va elektron hujjat aylanishi sohasidagi qonun hujjatlarini oʻz ichiga olgan milliy qonunchilikning rivojlanishi koʻrib chiqilgan. Qiyosiy huquqshunoslik doirasida Rossiya Federatsiyasi va Koreya Respublikasining ilgʻor tajribasi tahlil etilgan. Raqamlashtirishning jiddiy huquqiy xavflariga alohida e’tibor qaratilgan boʻlib, ular 2025-yilda Janubiy Koreyada yuz bergan keng koʻlamli texnologik nosozlik misolida koʻrsatib berilgan. Oʻtkazilgan tadqiqot asosida Turkmaniston me’yoriy-huquqiy bazasini takomillashtirish boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan. Ushbu tavsiyalar raqamli va qogʻoz hujjatlarning yuridik kuchi mutlaqo tengligini qonunchilikda mustahkamlashga hamda ma’lumotlar operatorlarining "raqamli hisobdorlik" institutini kuchaytirishga qaratilgan.
Mazkur maqolada mahalliy Kengashlar tomonidan qabul qilinadigan huj-jatlarning qiyosiy-siyosiy hamda huquqiy tah-lilini olib borish orqali ushbu hujjatlarning o‘ziga xos jihatlari hamda muhim bo‘lgan xususi-yatlari to‘g‘risida so‘z yuritilib, mahalliy Kengashlar tomonidan qabul qilinadigan normativ tusdagi x,amda individual tusdagi qarorlar va farmoyishlar yuzasidan milliy qonunchilikka takliflar hamda ularning asoslari atroflicha muhokama qilinadi.
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda professional taʼlim sohasida davlat siyosatini takomillashtirishning dolzarb masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda professional taʼlim tizimining 2019–2020-yillarda shakllangan meʼyoriy-huquqiy asoslari, tizimning joriy holati, uning mehnat bozori bilan oʻzaro bogʻliqligi hamda mavjud muammolarning institutsional sabablari oʻrganilgan. Statistik, hujjatli va qiyosiy tahlil usullaridan foydalangan holda professional taʼlim tizimining yuqori qamrov darajasi bilan yoshlar bandligi oʻrtasidagi tafovut aniqlangan. Tadqiqot natijalari ish beruvchilarning taʼlim jarayoniga yetarli darajada institutsional jalb etilmagani, moliyalashtirish mexanizmlarining taʼlim natijalariga toʻliq bogʻlanmagani va mustaqil sertifikatlashtirish tizimining yetarlicha rivojlanmagani asosiy tizimli muammolar ekanini koʻrsatdi. Xalqaro tajriba asosida professional taʼlim siyosatini takomillashtirishning toʻrt blokli modeli — boshqaruv, ish beruvchi bilan hamkorlik, natijaga yoʻnaltirilgan moliyalashtirish va mustaqil sifatni baholash — taklif etilgan. Mazkur model professional taʼlim tizimining miqdoriy qamrovini mehnat bozoridagi real natijalarga aylantirishga xizmat qilishi mumkin.
Maqolada 2000–2026-yillar oraligʻida Markaziy Osiyodagi iqtisodiy erkinlikning rivojlanishini, xususan, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda Heritage Foundation tomonidan ishlab chiqilgan Iqtisodiy erkinlik indeksi va Jahon banki maʼlumotlaridan foydalangan holda uzoq muddatli tendensiyalar hamda 1997-yildagi Osiyo moliyaviy inqirozi, 2008-yildagi global moliyaviy inqiroz va COVID-19 pandemiyasi kabi tashqi xatarlar va tahdidlarning taʼsiri o’rganildi. Ilmiy ishda miqdoriy ko’rsatkichlarning sifat bahosi bilan integratsiyalovchi aralash metodologiya qoʻllaniladi, bu esa mamlakatlararo taqqoslash va natijalarni takrorlash imkoniyatini oshiradi. Statistika ma’lumotlari Oʻzbekiston uchun sezilarli ijobiy yoʻnalishni koʻrsatmoqda: mamlakat jahon reytingida 86 pogʻona yaxshilanishni qayd etib, 60.3 ballga erishgan va 2026-yilga kelib, “cheklangan” holatdan “oʻrtacha erkin” maqomiga oʻtgan. Tadqiqot natijalari bozorning ochiqligi va moliyaviy liberallashtirishning sezilarli darajada oshganini koʻrsatsa-da, sud tizimi samaradorligi va huquq ustuvorligi sohasidagi institutsional muammolar saqlanib qolayotgani ma’lum bo’ldi. Tahlil natijalariga ko’ra, uzoq muddatli barqaror oʻsish uchun shaffof islohotlarni va sud mustaqilligini yanada institutsiyalashtirish, davlatning iqtisodiy faoliyatdagi ishtirokini kamaytirish va inklyuziv rivojlanishni ragʻbatlantirish zarur degan xulosaga kelindi.