Nashr qilingan

Bo'lim

Maqolalar

Kalit so‘zlar:

iqtisodiy erkinlik Markaziy Osiyo Oʻzbekiston institutsional islohotlar oʻtish iqtisodiyotlari Iqtisodiy erkinlik indeksi

Annotasiya

Maqolada 2000–2026-yillar oraligʻida Markaziy Osiyodagi iqtisodiy erkinlikning rivojlanishini, xususan, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda Heritage Foundation tomonidan ishlab chiqilgan Iqtisodiy erkinlik indeksi va Jahon banki maʼlumotlaridan foydalangan holda uzoq muddatli tendensiyalar hamda 1997-yildagi Osiyo moliyaviy inqirozi, 2008-yildagi global moliyaviy inqiroz va COVID-19 pandemiyasi kabi tashqi xatarlar va tahdidlarning taʼsiri o’rganildi. Ilmiy ishda miqdoriy ko’rsatkichlarning sifat bahosi bilan integratsiyalovchi aralash metodologiya qoʻllaniladi, bu esa mamlakatlararo taqqoslash va natijalarni takrorlash imkoniyatini oshiradi. Statistika ma’lumotlari Oʻzbekiston uchun sezilarli ijobiy yoʻnalishni koʻrsatmoqda: mamlakat jahon reytingida 86 pogʻona yaxshilanishni qayd etib, 60.3 ballga erishgan va 2026-yilga kelib, “cheklangan” holatdan “oʻrtacha erkin” maqomiga oʻtgan. Tadqiqot natijalari bozorning ochiqligi va moliyaviy liberallashtirishning sezilarli darajada oshganini koʻrsatsa-da, sud tizimi samaradorligi va huquq ustuvorligi sohasidagi institutsional muammolar saqlanib qolayotgani ma’lum bo’ldi. Tahlil natijalariga ko’ra, uzoq muddatli barqaror oʻsish uchun shaffof islohotlarni va sud mustaqilligini yanada institutsiyalashtirish, davlatning iqtisodiy faoliyatdagi ishtirokini kamaytirish va inklyuziv rivojlanishni ragʻbatlantirish zarur degan xulosaga kelindi.

Yuklashlar

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak

Odashev, I. (2026). Markaziy Osiyoda iqtisodiy erkinlik: Oʻzbekiston islohotlar yoʻnalishining strategik bahosi (2000–2026). Jamiyat Va Boshqaruv, 2(112), 129-146. https://doi.org/10.66539/76zk4863

Bibliografik manbalar

1. Friedman, M. (1962). Capitalism and Freedom. University of Chicago Press. Retrieved May 10, 2025, from http://pombo.free.fr/friedman2002.pdf

2. Gwartney, J. D., & Lawson, R. A. (2003). The concept and measurement of economic freedom. European Journal of Political Economy, 19(3), 405–430. Retrieved April 28, 2025, from https://cosspp.fsu.edu/stavros/wp-content/uploads/sites/19/2024/10/Concept_and_Measurement_of_Economic_Freedom_2003.pdf

3. Gwartney, J., Lawson, R., & Block, W. (1996). Economic Freedom of the World: 1975–1995. Fraser Institute. Retrieved April 28, 2025, from https://cosspp.fsu.edu/economics/wp-content/uploads/sites/19/2024/10/Creation_of_Economic_Freedom_of_World_Index_2000.pdf

4. Hayek, F. A. (1944). The Road to Serfdom. Routledge. Retrieved May 5, 2025, from http://digamo.free.fr/roadto.pdf

5. Heritage Foundation. (2026). 2026 Index of Economic Freedom. The Heritage Foundation. Retrieved May 12, 2025, from https://economicfreedom.heritage.org/pages/report

6. International Monetary Fund. (2025). Uzbekistan: Economic transition and structural reforms (IMF Country Report No. 25/86). IMF. Retrieved May 8, 2025, from https://www.imf.org/external/pubs/ft/ar/2025/pdfs/english-imf-annual-report-2025.pdf

7. Kasimov, O., Omonova, Sh., & Kasimov, M. (2026). Digitalization, government revenue, and structural breaks: An ARDL cointegration approach for Uzbekistan. Journal of Tax Reform, 12(1), 40–58. https://doi.org/10.15826/jtr.2026.12.1.239

8. Odashev, I. M. (2023). Central Asia's economic freedom: A focus on Uzbekistan. X International Scientific and Practical Conference, December 28–29, 2023. https://doi.org/10.5281/zenodo.10468452