Maqolada Xitoyning fiskal boshqaruv tizimi va uning davlat salohiyatini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda hukumatlararo fiskal munosabatlar, to‘rt parallel budjet, soliq tizimi, davlat korxonalari va davlat aktivlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, 1994-yilgi soliq islohoti, mahalliy budjet bosimi va yer moliyalashtirishining imkoniyatlari hamda xatarlari baholanadi.
Maqolada zamonaviy Xitoy boshqaruvining siyosiy-madaniy asoslari tahlil qilinadi. Muallif iqtisodiy o‘sish va siyosiy barqarorlikni tushuntirishda madaniyatni qat’iy milliy xarakter emas, balki hokimiyat, davlat majburiyatlari va yaxshi boshqaruv haqidagi ijtimoiy me’yorlar tizimi sifatida talqin qiladi. Tadqiqot birlik, meritokratiya, demokratik markazlashuv va xalqni asos sifatida ko‘rish tamoyillarining zamonaviy boshqaruvdagi o‘zaro bog‘liqligini ko‘rsatadi.
Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekiston Respublikasida mahalla institutini raqamlashtirishning siyosiy-huquqiy asoslari, uning davlat boshqaruvi tizimidagi o‘rni hamda zamonaviy boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 24-iyundagi PF– 116-son Farmonida belgilangan ustuvor yo‘nalishlar ilmiy jihatdan baholanib, mahalla institutini raqamli transformatsiya qilishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Mahalla boshqaruvida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish fuqarolar va davlat organlari o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashi, boshqaruv jarayonlarining ochiqligi va shaffofligini ta’minlashi hamda davlat xizmatlari sifatini oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Shuningdek, mahallalarni raqamlashtirish orqali ijtimoiy himoya, kambag‘allikni qisqartirish, bandlikni ta’minlash, murojaatlar bilan ishlash va jamoatchilik nazoratini kuchaytirish imkoniyatlari ilmiy yondashuv asosida ochib berilgan.
Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining davlat hokimiyatini shakllantirishdagi ishtiroki, uning mohiyati va ahamiyati, xalq hokimiyatchiligi, uning huquqiy asoslari hamda uni yana-da takomillashtirish masalalari haqida fikr yuritiladi.
Maqolada an'anaviy ierarxik hududiy boshqaruv modellari Indastry (Industry) 4.0 raqamli transformasiyasi va yashil iqtisodiyotga oʻtish kabi global innovatsion tendensiyalarning yuqori noaniqlik va dinamika sharoitida samarasizlashib borayotgani, ushbu tendensiyalarni institutsional jihatdan hisobga oluvchi “adaptiv innovatsion boshqaruv” (adaptive innovative governance, AIG) paradigmasini ishlab chiqish va uning Oʻzbekistonda joriy etilish istiqbollari haqida so‘z boradi. Mazkur taqdiqotda (design science research) yondashuvi asosida 2019-2026-yillarda nashr etilgan, Scopus/Web of Science indekslangan 30 ta maqolaning maqsadli (purposive) tanlangan namunasi ustida tizimli kontent-tahlili, komparativ-institutesional tahlil va morfologik modellashtirish qoʻllanildi. Natijada, besh moduldan: institutsional egiluvchanlik, koʻp subyektli koordinatsiya, raqamli-texnologik integratsiya, yashil transformatsiya va monitoring-oʻrganish siklidan iborat AIG modelining konseptual arxitekturasi ishlab chiqildi va an'anaviy byurokratik modelga qiyoslandi.
Maqolada 2021–2025-yillardagi Oʻzbekistonning faol bandlik siyosati kambagʻallikni qisqartirish va siyosiy barqarorlikni ta’minlash vositasi sifatida tahlil qilinadi. Hujjatli-institutsional tahlil mahalla darajasidagi manzilli boshqaruv, mehnat daromadlari va faol dasturlar davlat imkoniyatini kuchaytirganini koʻrsatadi. Shu bilan birga, norasmiy bandlik, sugʻurta himoyasining torligi, hududiy tafovutlar va mehnatning raqamli prekarizatsiyasi mazkur modelning uzoq muddatli barqarorligini cheklaydi.
Maqolada raqamli transformatsiya va sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining parlament faoliyatiga integratsiyasi masalasi tadqiq etilib, Parlamentlararo ittifoq (PAI), Yevropa va AQSh parlamentlari xorijiy tajribasi hamda O‘zbekiston parlamentining raqamlashtirish islohotlari tahlil qilingan. Maqolada SIning qonun ijodkorligi, analitik jarayonlar va jamoatchilik bilan muloqotni takomillashtirishdagi roli ochib berilib, shu bilan birga, ma’lumotlar xavfsizligi, algoritmik bias va etik xatarlar masalalari ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot asosida O‘zbekiston parlamenti uchun inson nazoratidagi (human-in-the-loop) bosqichma-bosqich integratsiya, “laboratoriya muhiti”da sinovdan o‘tkazish va etik me’yorlar asosida SI texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha siyosiy-huquqiy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Ushbu maqolada postsovet makonida, xususan, Markaziy Osiyoda mintaqaviy integratsiya jarayonlarining institutsionallashuvi Yevrosiyo iqtisodiy hamjamiyati (YevrAzES) misolida tadqiq etiladi. Tashkilotning 1995- yildagi Bojxona ittifoqidan boshlab, 2000-yilgi Ostona shartnomasigacha bo‘lgan tarixiy evolyutsiyasi va huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Maqolada YevrAzESning boshqaruv tizimi, uning Yevropa Ittifoqi va ASEAN modellari bilan o‘ziga xos farqlari va o‘xshashliklari qiyosiy o‘rganilgan. Shuningdek, tashkilotning transport, energetika va mehnat migratsiyasi sohalaridagi ahamiyati hamda O‘zbekistonning ushbu integratsion tuzilmadagi ishtiroki va istiqbollari yoritilgan. YevrAzESning Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqiga (YeOII) transformatsiyalashuvi integratsiyaning yangi bosqichi sifatida baholanadi.
Maqolada davlat boshqaruvida elektron va raqamli hukumat doirasida yagona raqamli platformani joriy etish, O‘zbekistonda elektron hukumatning rivojlanish tendensiyasi, «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasi yo‘nalishlari, idoralararo integratsiyani kuchaytirish va ma’lumotlarga asoslangan aqlli boshqaruv mexanizmlarini joriy etish masalalari yoritilgan. Sotsiologik yondashuv asosida raqamli va elektron hukumatning ijtimoiy tabiati, institutsional xususiyatlari hamda davlat boshqaruvi doirasida shakllanadigan munosabatlar tizimi ilmiy jihatdan tahlil etilgan.
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda professional taʼlim sohasida davlat siyosatini takomillashtirishning dolzarb masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda professional taʼlim tizimining 2019–2020-yillarda shakllangan meʼyoriy-huquqiy asoslari, tizimning joriy holati, uning mehnat bozori bilan oʻzaro bogʻliqligi hamda mavjud muammolarning institutsional sabablari oʻrganilgan. Statistik, hujjatli va qiyosiy tahlil usullaridan foydalangan holda professional taʼlim tizimining yuqori qamrov darajasi bilan yoshlar bandligi oʻrtasidagi tafovut aniqlangan. Tadqiqot natijalari ish beruvchilarning taʼlim jarayoniga yetarli darajada institutsional jalb etilmagani, moliyalashtirish mexanizmlarining taʼlim natijalariga toʻliq bogʻlanmagani va mustaqil sertifikatlashtirish tizimining yetarlicha rivojlanmagani asosiy tizimli muammolar ekanini koʻrsatdi. Xalqaro tajriba asosida professional taʼlim siyosatini takomillashtirishning toʻrt blokli modeli — boshqaruv, ish beruvchi bilan hamkorlik, natijaga yoʻnaltirilgan moliyalashtirish va mustaqil sifatni baholash — taklif etilgan. Mazkur model professional taʼlim tizimining miqdoriy qamrovini mehnat bozoridagi real natijalarga aylantirishga xizmat qilishi mumkin.
mazkur maqolada davlat boshqaruvi sohasida Gʻarb davlatlari va Markaziy Osiyo mamlakatlaridagi inson resurslarini rivojlantirish masalasini oʻrganish boʻyicha nazariy yondashuvlar keng qamrovli tahlil qilingan. Gʻarb olimlarining, tadqiqotchilarining iqtisodiy modellari, institutsional yondashuvlari va markaziy osiyolik olimlar hamda mutaxassislarning strategik qarashlari maqolada oʻzaro qiyosiy tahlil etilgan.
Ushbu maqolada “dunyoviy davlat” tushunchasining ilmiy-nazariy asoslari, uning shakllanish tarixi va amaliy ko‘rinishlari chuqur tahlil qilingan. Xalqaro ilmiy adabiyotlarda qo‘llaniladigan “sekulyarizm” tushunchasi va uning davlat boshqaruvidagi o‘rni izohlangan, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida mustahkamlangan dunyoviylik prinsipi va uning huquqiy kafolatlari yoritilgan. Maqolada davlat va din munosabatlarining institutsional ajratilganligi, e’tiqod erkinligi va konfessiyalararo totuvlikni ta’minlash tamoyillari tizimli tahlil qilinib, ularning asosiy xususiyatlari uch guruhga ajratib ko‘rsatilgan. Xalqaro va milliy tajribalar asosida “sekulyar davlat” tushunchasiga mualliflik yondashuvi berilgan.
Ushbu tadqiqot postsovet mamlakatlarida inson kapitalini rivojlantirish va ta'lim sifatini oshirishga yo'naltirilgan integratsiyalashgan ekonometrik yondashuv ishlab chiqilgan. PISA 2022 mikroma'lumotlari asosida ko'p bosqichli modellashtirish va tasdiqlovchi omilli tahlil qo'llanilib, o'qitish sifati va raqamli tayyorgarlik o'quvchilarning raqamli o'qish savodxonligiga ijobiy ta'sir ko'rsatishi aniqlangan. Ta'lim sifati indeksi (EQI) ta'lim siyosatini dalillarga asoslangan holda shakllantirish va inson kapitalini monitoring qilishning samarali vositasi sifatida taklif etiladi.